افسردگی در کودکان

یکی از اختلال‌های دوران کودکی ، اضطراب و افسردگی ا‌ست که اگر به ‌موقع ، تشخیص داده شود ، قابل درمان می‌باشد .
ترس و تشویش ، شیوع اضطراب در کودکان را پایه ‌ریزی می‌کند و در صورتی‌که این ترس‌ها ، بیمار گونه نباشد ، به ‌صورت طبیعی خود را نشان ‌می‌دهد. خجالتی و گوشه‌ گیر بودن ، جزو شایع‌ترین اضطراب‌ های اجتماعی کودکان است که می‌تواند زندگی آنان را مختل کند.
کودکان ، ترس و اضطراب را از راه شرطی‌ ‌شدن فرا می‌گیرند. بروز ترس‌ها در کودکان ، قابل پیش‌ بینی نیست و در تمام سنین ، یکسان نمی‌باشد . نقش خانواده به‌ عنوان عاملی در ایجاد اختلال اضطراب کودکان ، همیشه مورد توجه قرارگرفته است . انتقال اضطراب از پدر و مادر به کودک ، بر اثر مشاهده و الگوسازی رفتارها صورت ‌می‌گیرد. ارزیابی اضطراب در کودکان ، از طریق مصاحبه و گزارش شخصی و درجه‌بندی نوع اضطراب و در نهایت تجویز دارو انجام می‌شود . به‌ همین منظور باید دو مصاحبه‌ی جداگانه ، یکی با کودک و دیگری با پدر و مادر صورت‌ گیرد تا میزان آشفتگی هیجانی در بروز اضطراب ، مشخص شود . کودکان می‌توانند برای مقابله با اضطراب و ناکامی ، از روش‌های دفاعی مانند کناره‌گیری ، انکارکردن ، سرکوبی و فرافکنی استفاده کنند. کودک  یاد گرفته همیشه از موقعیت‌ ها و شرایط ناراحت‌کننده و محرک‌ های آزار دهنده ، کناره‌گیری کند تا در آرامش باشد . مکیدن انگشتان و شب‌ ادراری ، از علائم اضطراب است که حتی در سنین نوجوانی هم اتفاق می‌افتد. در واقع وقتی کودک نتواند راه ‌هایی را برای مقابله با اضطراب بجوید ، مجبور می‌ شود به زمان خردسالی برگردد . در مرحله‌ی انکار، منکر واقعیت است و آن‌ چه اتفاق افتاده را به‌ نوعی سرپوش می‌گذارد. در مرحله‌ی سرکوبی ، تلاش او در جریان فراموشی حالت‌های اضطراب ، به‌کار می‌رود تا به‌تدریج آن‌را از ذهن خود آگاهش دور سازد اما در مرحله‌ی فرافکنی ، هر حادثه و اتفاقی که در زندگی‌اش رخ ‌می‌دهد را به دیگران نسبت‌می‌دهد. در نتیجه کودکانی که تمایل شدید به استفاده از مکانیسم‌ های دفاعی در برابر اضطراب دارند ، نمی‌توانند از روابط سالم عاطفی و ذهنی برخوردار باشند . امروزه اضطراب ‌های اجتماعی کودکان ، بیش‌ تر به‌ چشم می‌آید و عامل فرار کودک از اجتماع ، مردم ، دوستان ، مجالس و میهمانی ‌هایی ا‌ست که در واقع ، با اضطراب‌ های اجتماعی ، بدنی، فکری و رفتاری رو به ‌روست. نشانه‌های اضطراب کودک در بعد جسمی هم ‌چون بزرگسالان ، با تنفس تند ، لرزش دست و پا ، گرم شدن و سرخی صورت ، گرفتگی صدا و تپش قلب ، همراه است که با آرام ‌ساختن ، قابل اصلاح می‌باشد و در بعد فکری ( شناخت ‌درمانی ) تلاش کودک بر این است که دیگران از او راضی باشند ، تأییدش کنند ، طردش نکنند و مهم باشد و اگر غیر از این شود، برایش ناخوشایند است.در بعد رفتاری که (با رفتاردرمانی قابل اصلاح است)، کودک یاد می‌گیرد خانه برایش مکانی امن است،نیاز به دوست ندارد، از جمع، گریزان و در کوچه و خیابان همیشه سرش پایین است و ترس از نگاه دیگران دارد. به‌ خوبی نمی‌تواند سؤال کند و جواب دهد و احساس ناامنی می‌نماید.کودکان در طول دوره‌ی زندگی ‌شان، ممکن است افسردگی را تجربه کنند که این اختلال با افزایش سن، در دختران، بیش‌تر از پسران دیده می‌شود. افسردگی، زمانی در کودک ایجاد می‌شود که احساس و تصور بدی از خود داشته باشد و این احساس ، زمانی‌که به اوج خود برسد، تبدیل به یک بیماری می‌شود. عوامل خانوادگی و زیستی، بیش‌ از عوامل دیگر در بروز افسردگی نقش دارند . افسردگی کودکی ، پیامدهای منفی بسیاری را به ‌همراه دارد از جمله افسردگی‌ در ادوار آینده، عدم سازگاری‌های اجتماعی ، مشکلات تحصیلی و در برخی مواقع حتی اقدام به خودکشی  . نشانه‌های افسردگی کودکان عبارتند از : نشانه‌ های عاطفی شامل : ناامیدی ، خشم، درماندگی، اضطراب ، نوسانات خلقی ، احساس گناه و غمگین بودن- نشانه‌های جسمی:  شامل به‌هم خوردن ساعات خواب، بی‌اشتهایی و یا خوردن افراطی، یبوست، افزایش و کاهش وزن- نشانه‌های رفتاری شامل: بدون دلیل گریه‌کردن، کناره‌گیری از دوستان، سریع خشمگین شدن و کاهش انگیزه
نشانه‌های تخریب‌گرایانه: شامل خود را سرزنش‌کردن، احساس بازنده بودن، امیدوار نبودن به آینده و بلاتکلیفی/ این اختلال‌ها در بزرگسالان ، با طیف وسیع‌تر و پیچیده‌تری خود را نشان‌می‌دهند . عده‌ای معتقدند سوابق خانوادگی و وراثت ، در افسردگی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. شروع افسردگی زودرس در کودکان ، بیش‌تر تحت‌تأثیر عوامل خانوادگی و وراثت است. با وجود این ، از هم‌ گسیختگی خانوادگی، ارتباط تنگاتنگی با افسردگی کودکان دارد. از هم‌ گسیختگی خانوادگی را می‌توانیم در رفتار سرد و بی ‌روح و منفی روابط متقابل کودک و پدر و مادر به ‌وضوح ببینیم .شناخت ‌درمانی رفتاری برای کودکان افسرده ، نویدبخش می‌باشد اما در مورد کودکان و نوجوانان با افسردگی و استرس شدیدتر ، احتمال بهبودی با این روش ، کم ‌تر است و باید با مشورت پزشک ، از دارو استفاده نمود.