رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۲۳ مهر ۱۳۹۸

تپه باستانی فرخ آباد دهلران - نمایش محتوایی ایلام شناسی

 

 

تپه باستانی فرخ آباد دهلران

تپه فرخ‌آباد در 12کیلومتری جنوب شهر دهلران  در کنار رودخانة مهمه (میمه) واقع شده  است. نخستین بار هیأت فرانسوی در سال‌های 3- 1902 به سرپرستی پروفسور گوتیر و پروفسور لامپر این تپه را حفاری نمود. در سال 1961 میلادی تپه مجدداً مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت و مقداری قطعات سفال از سطح آن جمع‌آوری گردید که متعلّق به فازهای خزینه، مهمه و بیات بودند.
یک هیئت باستان‌شناسى از دانشگاه میشیگان به سرپرستى پروفسور هنرى رایت در ماه‌هاى مارس و آوریل سال ۱۹۶۸ میلادى برابر 1347 شمسی به حفارى در آن پرداختند. این تپه در حدود ۳۰ متر ارتفاع و کف تپه ۱۵۰در۲۵۰متر مربع مساحت دارد. حدود شصت درصد حجم تپه در قسمت جنوب و غرب را رود میمه شسته و از بین برده است به نظر مى‌رسد این محل براى اولین بار حدود پنج هزار سال پیش از میلاد مورد استقرار قرار گرفته و به طور مداوم تا سه هزار سال پیش از میلاد مسیح مسکونى بوده است. سپس در هزاره دوم پیش از میلاد مجدداً مسکونى شده و این استقرار تا هزاره اول بعد از میلاد ادامه داشته است
دو ترانشه پنج مترى در قسمت جنوبى تپه حفارى شد. یک ترانشه یک مترى در شمال تپه براى روشن کردن حصار دور اجتماع حفارى شد. در تراشه الف حفارى ۳۶ لایه باستان‌شناسى آشکار شد که به ترتیب قدمت
 - لایه‌هاى ۳۶ تا ۳۳ مربوط به دوره بیات است که تقریباً همزمان با سوزیانا د است.
- لایه‌هاى ۳۲ تا ۲۲ مربوط به دوره فرخ است که تقریباً همزمن با شوش الف مى‌باشد.
- لایه‌هاى ۱۸ تا ۱۲ مربوط به دوران اوروک است که تقریباً همزمان با شوش ب است.
- لایه‌هاى ۱۷ تا ۱۱ مربوط به اوایل جمدت نصر است که تقریباً همزمان با شوش ج است.
- لایه‌هاى ۱۰ تا ۱ مربوط به اواخر دوران جمدت نصر و همزمان با شوش الف است.
در ترانشه‌ٔ ۴۷ لایه باستانى آشکار شد که به ترتیب قدمت عبارتند از
لایه ۴۷ همزمان با دوره بیات، لایه‌هاى ۳۶ تا ۴۶ همزمان با دوره فرخ، لایه‌هاى ۳۰ تا ۳۵ مربوط به دورهٔ اوروک، لایه‌هاى ۲۳ تا ۲۹ مربوط به اوایل دوران جمدت نصر، لایه‌هاى ۲۰ تا ۲۲ مربوط به اواخر دوران جمدت نصر، و لایه‌هاى ۱ تا ۱۹ مربوط به هزارهٔ دوم پیش از میلاد مى‌باشند. فقط قسمت محدود و کوچکى بیت حفارى شد که سفال‌هاى به دست آمده از آن با سفال تپه سبز که در نزدیکى این تپه قرار دارد قابل مقایسه است.
. کشف جام‌های مخروطی شکل در راهروی این بنای بزرگ تأیید می‌کند که این ساختمان، مورد استفادة طبقه‌ای ممتاز بوده‌است. این جام‌های سالم در بنایی یافت شدند که در دوران باستان کاملاً خالی شده بود. مدرک دیگری از مدارک مربوط به فعالیت‌های طبقة ممتاز در فاز فرخ، این است که در گمانة A استخوان‌های غزال به‌طور عجیبی زیاد بود، در حالی که استخوان‌های بز و گوسفند بیشتر در گمانة B یافت شده‌است
در ترانشه الف آثار معمارى زیادى به دست آمد. در دورهٔ فرخ خشت‌هاى بزرگى به ابعاد ۱۲در۲۵در۵۰ سانتى‌متر مکعب در ساختمان مربوط به این دوره به کار برده شده است
در دوره مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد آثار عظیمى آشکار شد. نزدیک سطح تپه بقایاى ساختمانى مربوط به اوایل دوران اسلام وجود دارد.