جهش تولید | سه‌شنبه، ۶ آبان ۱۳۹۹

عزاداری مهاجران عراقی ساکن دهلران ایلام - نمایش محتوایی محرم

 

 

عزاداری مهاجران عراقی ساکن دهلران ایلام

یکی دیگر از مراسمی که در ماه محرم و ایام سوگواری در استان ایلام برگزار می‌شود، « چایینه» است.

دیدن این مراسم که توسط مهاجرین عراقی ساکن دهلران ایلام انجام می‌شود نیز خالی از لطف نیست.

در ایام محرم بیشتر مردها در سوگواری سالار شهیدان امام حسین (ع ) و یارانش، در استان ایلام نقش فعالی دارند؛ اما زنان نیز با اجرای رسم «چایینه» نشان می‌دهند که فقط شاهدان اندوهگین نیستند و مراسم ویژه‌ای برای عزاداری و سوگواری سالار شهیدان دارند.

از جمله این چایینه‌ها می‌توان به چایینه حضرت قاسم (ع) در روز هفتم، چایینه حضرت عباس (ع ) در روز هشتم، چایینه امام حسین (ع ) در روز دهم و چایینه روز اربعین حسینی اشاره داشت.

به طور مثال در چایینه قاسم، بر تن دختری جوان و ازدواج نکرده لباس عروسی می‌پوشانند و پس از آن چایینه خوان‌ها، این رسم را به جا می‌آورند.

تعزیه دهلران ،آئینی به قدمت یک قرن

مردم استان ایلام بویژه شهرستانهای دهلران وآبدانان از سالهای دور، مراسمات تعزیه خوانی سنتی برای بزرگان وامامان برگزار می کردند که منسجم ترین وباشکوهترین این تعزیه ها در ظهر روز عاشورا درمیدان نینوا با حضور اقشار مختلف مردم برگزار می‌شد بدین صورت که عزاداران امام حسین (ع) که شب عاشورا را شب زنده داری می کردند وتا صبح به نوحه وعزا مشغول بودند با روشن شدن هوا دسته های زنجیر زنی و سینه زنی تشکیل می دادند

واز محل تکایا و حیسینیه های خود با عزاداری به طرف میدان شبیه خوانی حرکت می کردند وپس از گردهمایی بزرگ عاشورائی به تماشای تعزیه روز عاشورا می نشستند و پس از شهادت امام حسین(ع) دوباره با تشکیل دسته جات سینه زنی به طرف مسجد جامع حرکت می کردند و نماز ظهر عاشورا را در مسجد جامع اقامه می کردند.

اما در سالهای اخیر مردم شهرستان دهلران نماز ظهر عاشورا را در محل میدان شبیه خوانی برگزار می کنند و پس از اقامه نماز و قرائت دعای زیارت امام حسین در ظهر عاشورا به خانه می روند.

آوازی به بلندای یک قرن

آیین شبیه خوانی عاشورا در دهلران قدمتی صد ساله دارد. تعزیه و شبیه‌خوانی که در این شهرستان اجرا ‌می‌شود در سال 1315 (ه.ش) توسط مرحوم حاج جمعه اسکندری شروع و تا امروز ادامه داشته است.

در این آیین، حركت كاروان امام حسین (ع) تا شهادت آن حضرت، شهادت یاران امام و به آتش كشیدن خیمه ها در قالب نمایش و شبیه خوانی به اجرا درمی آید. در این برنامه 300 نفر بصورت مستقیم‌ كار شبیه خوانی روز عاشورا را اجرا می كنند.

برای اجرای این شبیه خوانی که سراسر با حزن و اندوه همراه است از وسایلی مانند شمشیر، سپر، نیزه و خنجرها استفاده می‌کنند. و به‌جز عوامل انسانی که با دقت خاصی برای نقش‌ها انتخاب می‌شوند از حیواناتی مانند اسب و شتر هم استفاده می‌شود.

برای درست کردن خیمه‌ها هم از نوعی پارچه‌های نازکتر استفاده می‌شود.

با توجه به شلوغی و ازدحام بالای جمعیت، سر و صدا، فریاد، آه و ناله در هنگام شهادت امام و یاران باوفایش و برای اینکه صدا به تمام حاضران برسد از بلندگوها وسیستم صوتی استفاده می‌کنند.

ایفا کنندگان نقش‌های اهل بیت ویاران امام هم از لباس مخصوص آن تاریخ و روزگار اسلام که یک ردای بلند و انواع سربندهای مختلف است البته به رنگ سبز، وهمچنین جنگاوران سپاه امام علاوه براین لباسها از رزم جامه هایی شامل کلاه خود ، سپر، شمشیر ، خنجر و زره استفاده می‌کنند و سربازان یزید هم لباس‌هایی به رنگ قرمز بر تن دارند.

این مراسم چنان در فکر و اندیشه مردم شهرستان دهلران به‌خصوص جوانان جا افتاده که شب قبل از روز عاشورا مردم ضمن برپایی عزاداری و نخوابیدن تا صبح روز عاشورا یا به‌قول دهلرانی‌ها (شب حیه) یعنی شب احیا و بیداری که به شب آخر دهه اول می‌گویند و همه از نحوه شهادت امام حسین (ع) و یاران با وفایش در روز اجرای مراسم صحبت ‌می‌کنند و وعده دیدار خود را در روز شبیه‌خوانی ‌می‌دهند.

اجرای درست و استفاده از امکانات همزمان با تاریخ واقعه و استفاده کردن از امکانات روز به این مراسم شکوه خاصی داده است که تأثیر بسیاری بر فرهنگ دینی جامعه استان ایلام دارد و مصداق این ضرب‌المثل شیرین فارسی است که می‌گوید: "شنیدن کی بود مانند دیدن".
حلیم برای ایلامی‌ها متبرک است

ماه محرم در استان ایلام با پخت حلیم همراه است. به این صورت که خانواده ای که از وضعیت مالی مناسبی برخوردار است اعلام می‌کند که قصد پخت حلیم و نظر آن را دارد. مردم محله نیز به نیت امام حسین (ع) در خانه وی جمع شده و تا صبح در کنار دیگ حلیم بیدار می‌مانند.

حلیم باید تا صبح هم بخورد و این کار را افرادی که جمع شده‌اند انجام می‌دهند. حلیم در استان ایلام متبرک است؛ زیرا پخت آن مردم را به یاد ائمه اطهار و به خصوص امام حسین (ع) و یارنش می‌اندازد. صبح روز بعد حلیم پخته شده با کمک مهمانان، بین دسته های عزاداری تقسیم می‌شود.

ایلامی‌ها نزدیکی زیادی با امام حسین (ع) و یارنش دارند و همین باعث شده تا مردمی دیندار، متدین و معتقد باشند و مراسم‌های سوگواری بزرگان دین برای آنان معنای دیگری داشته باشد.

آنان در این مراسم‌ها با دل و جان سوگواری می‌کنند و دارا و فقیر تا جایی که در توان دارند به نیت امامان، نظورات خود را بین مردم و دسته‌های عزاداری توزیع می‌کنند.