اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل | سه‌شنبه، ۱۰ اسفند ۱۳۹۵

عوامل شادی و امنیت روانی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

عوامل شادی و امنیت روانی

Loading the player...

دانلود

شادي و شاد زيستن، يکي از مهم‌ترين احساسات و نيازهاي زندگي بشر و عاملي براي رشد و موفّقيت فردي و اجتماعي است.

امام علي عليه‌السلام مي‌فرمايد: «اين دل‌ها همانند بدن‌ها افسرده مي‌شوند؛ پس براي شادابي دل‌ها، نکته‌هاي زيبا و نشاط‌انگيز بجوييد».

امام رضا عليه‌السلام نيز مي‌فرمايد: «اوقات خود را به چهار بخش تقسيم کنيد: بخشي را براي عبادت، بخشي را براي کار و فعاليت و تأمين زندگي، بخشي را براي معاشرت و هم صحبتي با برادران مورد اعتماد و کساني که شما را به عيب‌هايتان آگاه سازند و بخشي را به تفريحات و لذت‌هاي خود اختصاص دهيد و از نشاط و تفريح و شادي، نيرو و توان انجام کار‌هاي خود را تأمين کنيد».

بسياري از افراد تمايل دارند که در چارچوب دين و با رعايت مسائل شرعي، به شادي بپردازند؛ امّا عدم اطلاع صحيح از عوامل و نوع شادي در شرع، مانعي بزرگ در تحقق اين نياز دروني است که باعث عکس‌العمل‌هاي متفاوتي در افراد مي‌شود.

برخي افراد از ترس کشيده شدن به وادي گناه و معصيت، بر اين نياز طبيعي خود سرپوش گذارده، دچار افسردگي و ساير بيماري‌هاي روحي مي‌شوند و برخي ديگر نيز به بهانه کمبود شادي در دين، پا را از حدود شرع فراتر نهاده و به دنبال شادي‌هاي موهوم مي‌روند و به دنبال آن، به امراض مختلف جسمي و رواني گرفتار مي‌شوند.

تعريف شادي
گرچه احساس شادي بسيار آشکار است، ولي تعريف مفهوم دقيق آن، دشوار به نظر مي‌رسد و تعريف‌هاي متعدّد و پراکندهاي از آن ارائه شده است.

در فرهنگ و ادب فارسي و عربي، براي شادابي و نشاط، مفاهيمي نظير خوش و خرم، سرور، تازگي، طراوت، شادماني، سرزندگي، زنده‏دلي، سبكي و چالاكي، طرب، خرسندي، خجسته، كام‏روايي، رغبت دروني و... به کار رفته است.

شهيد مطهري(ره) نيز در تعريف شادي مي‌فرمايد:« سرور، حالت خوش و لذت بخشي است که از علم و اطلاع بر اين که يکي از هدف‌ها و آرزوها انجام يافته، يا انجام خواهد يافت، به انسان دست مي‌دهد».

کليدهاي زيستي - رفتاري
کليدهاي زيستي شامل مواردي است که تأمين آن به حفظ تعادل زيستي فرد براي ادامه حيات منجر ميگردد. کليدهاي رفتاري نيز به نحوه سلوک و رفتارهاي فردي و اجتماعي در موقعيتهاي گوناگون زندگي مربوط است و موضوعاتي را در بر ميگيرد که صبغه رفتاري و عيني داشته و در رفتار بيروني فرد تجلّي پيدا ميکنند.

1. پوشيدن لباس‌هاي روشن
رنگ‌ها در روحيه انسان، تأثير بسزايي دارند و عکس‌العمل‌هاي گوناگوني را برمي‌انگيزند. رنگ روشن، شادي‌آفرين است و در اسلام نيز توجّه زيادي به پوشيدن لباس‌هاي روشن شده است؛ به گونه‌اي که در قرآن کريم به شادي‌آور و نشاط‌آور بودن رنگ زرد، اشاره شده است.

بهترين رنگ‌ها در جامه، سفيد است و بعد از آن، زرد و بعد از آن، سبز و بعد از آن، قرمز روشن و کبود و عدسي. پوشيدن لباس قرمز تيره، مکروه است؛ به ويژه در نماز. پوشيدن جامه سياه، کراهت شديد دارد؛ مگر در عمامه، عبا و کفش و اگر عمامه و عبا هم سياه نباشند، بهتر است.

2. تغذيه سالم و برخي خوراکي‌ها
تغذيه سالم و کامل (شامل پروتئن‌ها به اندازه کافي، کربوهيدرات، ويتامين‌هاي مهم حياتي، عناصر شيميايي حياتي، مواد معدني، فيبرها و چربي کم)، نه تنها اندام و وضع جسماني را بهبود مي‌بخشد، بلکه تأثيرات مثبتي بر زندگي گذارده، مي‌تواند شادي‌آور باشد.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که صبحانه مناسب و حاوي مقدار کمي موادّ قندي، سهم بسزايي در شادي روزانه دارد. همچنين برخي پروتئين‌هاي موجود در گوشت، سبوس غلّات و همچنين گروه ويتامين‌هاي «ب»، نقش مؤثري در شادي بخشي و پيش‌گيري از افسردگي دارند (درست به عکس غذاهاي حاوي کافئين، مثل چاي و قهوه). نقش سبزيجات، ميوه‌ها (به ويژه سيب، پرتقال و زيتون) و شير تازه در افزايش نشاط، غيرقابل انکار است.

خوردن کشمش، روغن زيتون، گلابي و ... نيز براي زدودن غم و اندوه، سفارش شده است.

همچنين در روايات، براي رفع اندوه، خوردن انگور، سفارش شده است: نقل شده است که پس از طوفان نوح، زماني که آب فروکش کرد و استخوان‌هاي مردگان نمايان شد و نوح عليه‌السلام آن صحنه را ديد، بسيار بي‌تاب و اندوهگين شد؛ پس خداي تعالي به او وحي کرد که انگور سياه بخور؛ تا غمش زدوده شود.

3. استفاده از عطر و بوي خوش
استفاده از بوي خوش، يکي از عوامل نشاط‌آور است که در روابط انسان‌ها با يکديگر نيز تأثير شگرفي دارد. امام رضا عليه‌ااسلام عطر زدن و خوشبو بودن را از اخلاق پيامبران و مايه شادابي معرّفي کرده است.

وي همچنين فرمود: سزاوار نيست که مرد بوي خوش را در هر روز ترک کند و اگر هر روز نمي‌تواند، هر دو روز يک‌بار و اگر اين را نيز نمي‌تواند، در هر روز جمعه نبايد آن را ترک کند.

4. امنيت
يکي از بسترهاي لازم براي لذّت بردن از زندگي و شادکامي، وجود امنيّت است؛ زيرا زندگي انسان بدون امنيت، جلوه‌اي نخواهد داشت. اميرالمؤمنين علي عليه‌السلام در مورد رابطة ميان امنيّت و شادماني مي‌فرمايد: «هر شادي، نياز به امنيت دارد».

5. اعتدال در زندگي
انسان نيازهاي جسمي و روحي مختلفي دارد که تنها با برآورده کردن مطلوب و متعادل آنها، حس شادي و فرح به وي دست مي‌دهد؛ زيرا تنها در صورت هماهنگي و تعادل بين آنهاست که روان وي سالم و آثار شادماني در جسم و روحش پديد خواهد آمد.

در حقيقت، اگر نيازمندي‌هاي آدمي ارضا نشوند؛ تعادل روحي وي به هم خورده، موجب اضطراب وي مي‌شود و از سوي ديگر، افراط در برآورده نمودن نيازها نيز وي را از آدميت دور نموده، به همان اندازه از نشاط پسنديدة وي مي‌کاهد.

به همين دليل، مي‌توان گفت که رعايت اعتدال و ميانه‌روي در تمام ابعاد زندگي، موجب يک زندگي سالم و پر نشاط مي‌شود و عدم اعتدال، بدبيني و دل‌زدگي ايجاد مي‌کند.

غم و شادي به عنوان نيازهاي روح انسان، هر دو بايد به مقدار لازم وجود داشته باشند؛ زيرا افراط و تفريط در غم و شادي، نشانه نوعي بيماري روحي و تعادل در آن، نشانه سلامت روح مي‌باشد.

شادي بايد به حدّي باشد که انسان را از تعهّد، سوز و همدردي با ديگران، جدا نکند و غصّه و اندوه نيز نبايد به حدّي باشد که موجب افسردگي روح، يأس و دل‌سردي انسان شود.

6. خواب و استراحت کافي
خواب، يکي از اساسي‌ترين نيازهاي جسمي، ذهني و عاطفي انسان و بهترين راه حل براي رفع خستگي، تجديد قوا و کسب انرژي است؛ زيرا خواب، سبب تسلّط قواي ذهني و استواري و قوّت بدن است.

خواب فقط يک سوّم از زندگي ما را تشکيل مي‌دهد؛ ولي کيفيت دو سوّم ديگر از زندگي ما نيز به کيفيت خواب ما بستگي دارد. اگر نياز به خواب به صورت مطلوب و در محيطي مناسب ارضا شود، نيروي شگرفي در انسان به وجود مي‌آورد که بدن و مغز را به حالت اوّل برگردانده، خستگي را از تن انسان مي‌زدايد و باعث سرحالي، شادي و نشاط مي‌گردد.