رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۹ مهر ۱۳۹۸

مفهوم «ولایت» در حدیث غدیر - نمایش محتوایی دهه امامت و ولایت

 

 

مفهوم «ولایت» در حدیث غدیر

مفهوم «ولایت» در حدیث غدیر در مقاله حاضر به عنوان مطلع سخن در باب امیرالمؤمنین، علیه السلام، به موضوع «حدیث غدیر» و مفهوم «ولایت» در حدیث غدیر پرداخته شده و با بهره گیری از روایات اهل سنت نشان داده شده که کلمه «مولی» در حدیث غدیر درست به همان معنا که در آیه شریفه قرآن: «النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم » آمده است. مساله خلافت و جانشینی پیامبر اسلام، صلی الله علیه وآله، از همان آغاز اسلام مطرح بوده است. در پی نزول آیه : ( وانذر عشیرتک الاقربین ) ۱ خویشاوندان نزدیکت را انذار ده . پیامبر اکرم، صلی الله علیه وآله، در اجتماع بنی عبدالمطلب پس از اظهار و ابراز دعوت اسلام فرمود: (فایکم یوازرنی علی هذا الامر علی ان یکون اخی و وصیی و خلیفتی فیکم بعدی؟ ) کدامیک از شما در این «امر» مرا یاری می کند تا اینکه برادر و وصی من و پس از من جانشین من در میان شما باشد؟ و در این میان علی علیه السلام، که کم سال ترین آنان بود پاسخ داد: (انا یا نبی الله اکون وزیرک علیه. ) ای پیامبر خدا، من در این «امر» وزیر و یاور تو خواهم بود. پیامبر، صلی الله علیه وآله، نیز دست بر دوش آن حضرت نهاد و فرمود: (ان هذا اخی و وصیی و خلیفتی فیکم...) این برادر من، وصی من و جانشین من در میان شماست... ۲ و یا نمونه دیگر، قبل از هجرت پیامبر، صلی الله علیه وآله، به مدینه و در دوران شدائد و سختیها و دشواریهای مکه هنگامی که ایشان دعوت اسلام را بر «بنی عامر» عرضه نمود آنان پرسیدند: آیا اگر با تو بر «امر» تو بیعت کنیم، سپس خدا تو را بر مخالفینت پیروز گرداند; پس از تو این «امر» از آن ما خواهد بود؟ ۳ و پیامبر، صلی الله علیه وآله، در پاسخ فرمودند: الامر الی الله یضعه حیث یشاء. ۴ این «امر» به دست خداست; آن را در هر کجا که بخواهد قرار می دهد. بنابراین مساله خلافت و ولایت «امر» مطلب پنهان و مغفولی نبوده است. هم پیامبر، صلی الله علیه وآله، به آن التفات داشته و آن را ابراز می نمودند و هم دیگران از این مطلب می پرسیدند و تاریخ اسلام موارد فراوانی را در بر دارد که پیامبر، صلی الله علیه وآله، به مناسبتهای گوناگون ابتدائا و یا در پاسخ دیگران، بصراحت و یا اشاره، موضوع و مصداق خلافت و ولایت را طرح می نمودند. ۵    

    مفهوم «ولایت» در حدیث غدیر

    در مقاله حاضر به عنوان مطلع سخن در باب امیرالمؤمنین، علیه السلام، به موضوع «حدیث غدیر» و مفهوم «ولایت» در حدیث غدیر پرداخته شده و با بهره گیری از روایات اهل سنت نشان داده شده که کلمه «مولی» در حدیث غدیر درست به همان معنا که در آیه شریفه قرآن: «النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم » آمده است.

    مساله خلافت و جانشینی پیامبر اسلام، صلی الله علیه وآله، از همان آغاز اسلام مطرح بوده است. در پی نزول آیه: (وانذر عشیرتک الاقربین) ۱خویشاوندان نزدیکت را انذار ده.

    پیامبر اکرم، صلی الله علیه وآله، در اجتماع بنی عبدالمطلب پس از اظهار و ابراز دعوت اسلام فرمود:

    (فایکم یوازرنی علی هذا الامر علی ان یکون اخی و وصیی و خلیفتی فیکم بعدی؟ )

    کدامیک از شما در این «امر» مرا یاری می کند تا اینکه برادر و وصی من و پس از من جانشین من در میان شما باشد؟

    و در این میان علی علیه السلام، که کم سال ترین آنان بود پاسخ داد:

    (انا یا نبی الله اکون وزیرک علیه. ) ای پیامبر خدا، من در این «امر» وزیر و یاور تو خواهم بود.

    پیامبر، صلی الله علیه وآله، نیز دست بر دوش آن حضرت نهاد و فرمود:

    (ان هذا اخی و وصیی و خلیفتی فیکم...) این برادر من، وصی من و جانشین من در میان شماست...۲

    و یا نمونه دیگر، قبل از هجرت پیامبر، صلی الله علیه وآله، به مدینه و در دوران شدائد و سختیها و دشواریهای مکه هنگامی که ایشان دعوت اسلام را بر «بنی عامر» عرضه نمود آنان پرسیدند:

    آیا اگر با تو بر «امر» تو بیعت کنیم، سپس خدا تو را بر مخالفینت پیروز گرداند; پس از تو این «امر» از آن ما خواهد بود؟ ۳

    و پیامبر، صلی الله علیه وآله، در پاسخ فرمودند: الامر الی الله یضعه حیث یشاء. ۴

    این «امر» به دست خداست; آن را در هر کجا که بخواهد قرار می دهد.

    بنابراین مساله خلافت و ولایت «امر» مطلب پنهان و مغفولی نبوده است. هم پیامبر، صلی الله علیه وآله، به آن التفات داشته و آن را ابراز می نمودند و هم دیگران از این مطلب می پرسیدند و تاریخ اسلام موارد فراوانی را در بر دارد که پیامبر، صلی الله علیه وآله، به مناسبتهای گوناگون ابتدائا و یا در پاسخ دیگران، بصراحت و یا اشاره، موضوع و مصداق خلافت و ولایت را طرح می نمودند.