رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲ آبان ۱۳۹۸

هم نشینی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

هم نشینی

Loading the player...

 از عوامل بسیار تاثیرگذار در ترقی روح و تعالی اندیشه آدمی هم نشینی و مصاحبت با همنوعان است که از درجه و جایگاه بسیار والایی در تعریف افکار و اعتقادات انسانی برخوردار است آن چنان با اهمیت که موضوع از دید نافذ و بینای پیامبر اکرم(ص) نیز نادیده انگاشته نشده در باب اهمیت آن سخنان و مطالب بسیاری را بیان فرمودند. نظر به اهمیت مسأله بر آن شدیم تا به موضوع مصاحبت و هم نشینی و آداب آن در سیره و کلام نبی اکرم(ص) که به فرموده قرآن اسوه¬ای حسنه است پرداخته بخشهایی از آن را در این مقاله متذکر شویم:
  مجالست و هم نشینی در کلام رسول خدا(ص)
   مجالست و هم نشینی در نظر و مرأی نبی اعظم(ص) امری بسیار مهم و پر ارزش تلقی گردیده و این اهمیت در احادیث و روایات بسیاری که از حضرت(ص) روایت گردیده است به خوبی منعکس و جلوه¬گر شده است. تا آن حد با اهمیت که رسول خدا(ص) انسان را به دین دوست و هم¬نشین خود دانسته[1] به همگان توصیه فرمودند که در انتخاب دوستانشان دقت بیشتری داشته باشند.
ایشان مجالست با علماء و دانشمندان را دارای برکت برشمرده مجالست با آنان را همتا و همانند مجالست با خود عنوان کردند؛ اما سفارش می¬کردند که «با هر عالمی ننشینید، مگر عالمی که شما را از پنج چیز به پنج چیز فرا خواند: از شک به یقین، از دشمنی به خیر خواهی، از تکبر به فروتنی، از ریا به اخلاص و از رغبت[به دنیا] به زهد.» در نظر رسول خدا(ص) هم¬نشینی با علماء عبادت محسوب می¬شود.[6] عبادتی که با صد هزار رکعت نماز مستحبی و یا صد هزار بار تسبیح خداوند برابری می¬کند.
مجالست با بزرگان[8] و مؤمنان[9] و نیکان[10] نیز از دیگر توصیه¬هایی است که  رسول خدا(ص) در امر مجالست و هم¬نشینی بدان اشاره فرمودند، چرا که «هم نشینی با آنان موجب می¬شود که اگر شخص، مرتکب عمل خیری گردد او را بستايند و اگر خطایی مرتکب شد رفتار نامناسبی را از خود بروز ندهند.»[11] ایشان هم¬نشینی با ابرار و صالحان را به عطر فروش تشبیه کرده فرمودند: «مَثَل هم نشين صالح، مَثَل عطار است كه اگر عطرى به تو ندهد، بوى خوش او به تو مى‏رسد و مثل هم نشين بد مثل آهنگر است كه اگر شعله‏هاى آتش او تو را نسوزاند، بوى بد او به تو مى‏رسد.»[12] رسول خدا(ص) بهترین هم¬نشینان را کسی معرفی فرمودند که دیدنش انسان را به یاد خدا بیندازد و سخنش موجب زیادی عمل و عملش فرد را به یاد آخرت بیندازد.[13] ایشان مجالس علماء و مؤمنین را باغی از باغهای بهشت برشمردند و از مسلمانان خواستند تا آن را غنیمت شمرده به خوبی از آن بهره ببرند،[14] چرا که «در آن رحمت و مغفرت، چون باران بر آن¬ها فرود مى‏آيد. گنهكاران، پيش روى آن¬ها مى‏نشينند و آمرزيده بر مى‏خيزند و تا هنگامى كه نزد آنان نشسته‏اند، فرشتگان برايشان آمرزش مى‏خواهند. خداوند نيز به آنان مى‏نگرد و دانشمند و دانشجو و تماشاگر و دوستدارِ آن¬ها را مى‏آمرزد.»[15]
حضرت(ص)  در کنار توصیه¬هایشان به مسلمانان جهت انتخاب هم نشین صالح و شایسته، از هم نشینی با انسان¬های بد کردار باز داشته مجالست با آنان را ملاک و معیار شناخت افراد ارزیابی کردند و فرمودند: «از هم نشين بد بپرهيز؛ چرا كه تو در انظار مردم به واسطه او شناخته [و ‏سنجیده] می¬شوی.»[16] ایشان تنهایی را بهتر از هم نشین بد عنوان کردند[17] و پيوسته مى‏فرمود: «بارالها! از يار غافل و هم نشين بد، به تو پناه مى‏آورم.[18] »
رسول خدا(ص) مجالست با اغنیاء[19] و مردگان[20] را موجب فساد قلوب و مرگ دلها عنوان کردند و از مصاحبت با دروغگو[21] و احمق[22] بازداشتند و کسانی را که با متّهمان [و افراد مظنون‏] همنشینند را، سزاوارترينِ مردم به تهمت، معرفی کردند.[23] حضرت(ص) هم¬چنین مسلمانان را از مصاحبت با كسانى كه شخص را هم سنگ خود نمی¬دانند، منع کردند.[24]
 
آداب مجلس‏ و مجالست در کلام رسول خدا(ص)
   رسول خدا(ص) در احادیث و روایات خود آدابی را برای مجالس برشمردند، ایشان علاه بر این که خود به این آداب بسیار ملتزم و پایبند بودند اصحاب و یاران و دیگر مسلمانان را نیز به رعایت آن توصیه می¬فرمودند.
 
1- رعایت حقوق دیگران
   در روایات و احادیث بسیاری که از رسول خدا(ص)  به دست ما رسیده است بر توجه و رعایت حقوق هم¬نشينان بسیار تاکید شده است. حضرت(ص) از جدايى افكندن میان دو نفر كه در مجلسى‏ کنار هم نشسته¬اند، بدون اجازه آن دو برحذر داشتند.[25] ایشان هم¬چنین از بلند كردن دیگران از جایگاه¬شان و نشستن  در جای آنان منع کردند؛[26] اما به حاضرین در مجلس هم سفارش می¬فرمودند: که «براى نشستن تازه وارد جا باز كنيد»[27] می¬فرمودند: «هر گاه افراد مجلسى در جاى خود نشستند [و كسى وارد شد]، اگر در آن ميان، فردى، برادر تازه ¬وارد خود را فرا خوانَد و براى او در كنار خود، جا باز كند، [اين تازه وارد] بايد دعوتش را بپذيرد و پهلوى او برود؛ زيرا وى با اين كار، به او احترام گذاشته است. ولى اگر كسى برايش جايى باز نكرد، نگاه كند تا هر كجا جا بود، همان جا بنشيند.»[28]