هگوه

هگوه يا هگبه از ظروف جابجايي و بارگيري غلات و اسباب زندگي عشايري و روستايي است كه قدمت بافت و بهره‌گيري از آن در مناطق مختلف زاگرس و به ويژه استان ايلام به بيش از 5000 سال مي‌رسد. در كاوش‌هاي باستاني در مناطقي از كهره هليلان، دهستان بولي و نيز كوه‌هاي شرزيول ايوان در گورها و دخمه‌هاي بسيار قديمي قطعاتي از اين دستباف مويين دوام‌دار و بسيار محكم يافته‌اند كه صحه‌اي بر ادعاي ما هستند.
هگوه يا هگبه از موهاي تابيده شده مويين كه از موي بزهاي نر دو سال به بالا تهيه شده مي‌بافند. موي بزهاي نر به سبب ضخامت و خاصيت كش‌سان يا الاستيك هنگام بافت بسيار شكيل و محكم است زيرا اين ظرف بر گرده‌ي چهارپايان و به ويژه اسب و قاطر انداخته شده و ظرفيت آن براي هر گونه بار متفاوت است. مثلاً اگر بخواهند گندم با آن جابجا كنند، در هر لنگه يا تاي آن 30 كيلو معادل 10 من ريخته شده و در مجموع 60 كيلو ظرفيت دارد. اما اگر وسايل ظريف و قابل استفاده زندگي عشايري را هنگام كوچ در آن جاي دهند، شرايط متفاوت است.
هر تابستان پس از چيدن موي بزهاي گله، زنان باتجربه موي بزهاي نر را جدا كرده و پس از شانه زدن و جدا كردن كرك از مو، با دوكي مخصوص به نام سيوزيرگ يا دوك زيرگ مي‌بافند و چون موي بزهاي نر بسيار زبر و خشن است، براي هر دوك نخ‌ريسي، زنان ايل دست خود را با موم و روغن چرب مي‌كنند. پس از بافت مو، نخ‌ها را به هم تابيده و نخ‌هاي سفيد و رنگي را جدا از نخ‌هاي سياه به صورت كلاف درمي‌آورند. آنگاه در زميني مسطح همانند كار جاجيم‌بافي، تارهاي هگوه را به دار مخصوص خود مي‌تنند. آنگاه زنان خبره با طرح و نقش‌هاي ذهني يك تخته بافته شده به طول 3 الي 4 متر درهم مي‌تنند و پس از پايان كار از دو طرف لبه‌ها را روي هم تا كرده و با مويي چهار لايه و بسيار محكم جوال‌دوزي مي‌كنند تا دو لنگه هگوه يا هگبه مشخص شوند.
كار قفل‌گذاري و مهار درهاي هر لنگه را مردان ايل با رسن‌هاي بسيار زيبا و بافته شده انجام مي‌دهند. از اين وسيله ساليان متمادي استفاده مي‌شود به گونه‌اي كه روزهاي باراني، رطوبت در آن نفوذ نكرده و محتويات آن سالم جابجا مي‌شود. اگر هگوه درست نگهداري شود و جلوي نور مستقيم آفتاب به مدت فراوان نماند، حداقل 20 سال قابل استفاده است. گاه در ميان خانوارهاي عشاير، هگوه‌هايي پيدا مي‌شود كه حداقل سه نسل خانواده از آن استفاده مي‌كنند.