بازگشت به صفحه کامل

پيشينه تاريخی استان ايلام

پيشينه استقرار در اين حوزه فرهنگی – تاريخی به استناد مطالعات و كاوشهای باستانی صورت گرفته درآن ،  بخصوص در تپه های علی كش ، چغا سفيد ، سبز ، خزينه و ...
در دهلران و كز آباد و چشمه ماهی در هليلان در هزاره های پيش از تاريخ و كاوشهای منسجم در قبرستان های دوران تاريخي وركبود ، جوبگوهر كل نسار ، بردبال ... و كاوش در شهر تاريخی دره شهر مربوط به قرون اوليه اسلامی به صورت تداوم دوره ها به اثبات رسيده است .
استان ايلام فروزان از تمدن دير پای سرزمين عيلام باستان است . اين استان بخشی از تمدن عيلام قديم بوده كه حدود 3000 ق . م به وجود آمده كه در اين دوران تا 640 ق . م به حيات خود ادامه داده است و در دوران طلايی خود از اقتدار خاصی برخوردار بوده است . ايلام كه در كتيبه های بابلی ( آلام ) يا ( آلامتو ) آمده است به قولی معنی ( كوهستان ) يا كشور ( طلوع خورشيد ) را مي دهد .
در دوران ماد ، هخامنشی ، سلوكی و اشكانی اين سرزمين به جهت همسايگی با حوزه های همدان ، كردستان ، كرمانشاه ، لرستان و از همه مهمتر قرار گرفتن در آغوش ( خوزستان ) دارای آثاری مربوط به اين دوره بوده كه متاسفانه پ‍ژوهشهای آنچنانی در اين زمينه صورت نگرفته است . ايلام در دوران ساسانی به جهت نزديكي به تيسفون پايتخت ساسانيان و محل گذر به داخل كشور دارای بيشترين آثار مربوط به اين دوره بوده است .
در عهد ساسانيان سرزمين ايلام را ايالتهای مهرجانقذق با مركزيت سيمره و ماسبذان و مركزيت سيروان تشكيل داده بود كه پس از تصرف مسليمن ،  اعراب آن را سرزمين جبال يا كوهستان ناميدند .
ايالت جبال با مركزيت سيمره جزء حيطه حكومتي بغداد و بصره بوده كه تا نيمه اول قرن چهارم هجری به حيات خود ادامه داده كه احتمالا پس از وقوع زلزله ای به سال 334 هـ . ق براي هميشه از بين رفت و تا دوران قاجاريه اطلاعي از آن در دست نيست كه در اين دوره با ورود حسين قلی خان ابوقداره به منطقه پشتكوه و پسرش به عنوان والی ، بار ديگر اين منطقه رونق گرفت .
استان ايلام از طرف جنوب به خوزستان و كشور عراق از مشرق به لرستان و قسمتی از خوزستان و از شمال به استان كرمانشاه از مغرب به كشور عراق با طول مرزی 425 كيلومتر و در بين 45 درجه و 24 دقيقه و 48 درجه و 10 دقيقه طول شرقی از نصف النهار گرينويچ ، 30 درجه و 58 دقيقه تا 38 درجه و 15 دقيقه عرض شمالي از خط استوا واقع شده است .
مساحت كل استان حدود 19044 كيلومتر مربع كه قسمتهای عمده آن كوهستانی و دارای معادن غنی ، شكارگاههای حفاظت شده ، پوشش گياهی مناسب و جنگل های انبوه مي باشد .
ايلام داری 10 شهرستان به شرح ذيل مي باشد :
ايلام – آبدانان – ایوان –  بدره - چرداول – دره شهر – سیروان – دهلران – ملكشاهی و مهران است و به خاطر زيبايی های طبيعی فراوان به عنوان عروس زاگرس يا سرزمين رنگها نام گرفته است . فصول سال در ايلام چنان به هم آميخته اند كه نقاط گرمسيری و سردسيری و معتدلش در آغوش همديگرند .