پيشينه استقرار در اين حوزه فرهنگی – تاريخی به استناد مطالعات و كاوشهای باستانی صورت گرفته درآن ،  بخصوص در تپه های علی كش ، چغا سفيد ، سبز ، خزينه و ...
در دهلران و كز آباد و چشمه ماهی در هليلان در هزاره های پيش از تاريخ و كاوشهای منسجم در قبرستان های دوران تاريخي وركبود ، جوبگوهر كل نسار ، بردبال ... و كاوش در شهر تاريخی دره شهر مربوط به قرون اوليه اسلامی به صورت تداوم دوره ها به اثبات رسيده است .
استان ايلام فروزان از تمدن دير پای سرزمين عيلام باستان است . اين استان بخشی از تمدن عيلام قديم بوده كه حدود 3000 ق . م به وجود آمده كه در اين دوران تا 640 ق . م به حيات خود ادامه داده است و در دوران طلايی خود از اقتدار خاصی برخوردار بوده است . ايلام كه در كتيبه های بابلی ( آلام ) يا ( آلامتو ) آمده است به قولی معنی ( كوهستان ) يا كشور ( طلوع خورشيد ) را مي دهد .
در دوران ماد ، هخامنشی ، سلوكی و اشكانی اين سرزمين به جهت همسايگی با حوزه های همدان ، كردستان ، كرمانشاه ، لرستان و از همه مهمتر قرار گرفتن در آغوش ( خوزستان ) دارای آثاری مربوط به اين دوره بوده كه متاسفانه پ‍ژوهشهای آنچنانی در اين زمينه صورت نگرفته است . ايلام در دوران ساسانی به جهت نزديكي به تيسفون پايتخت ساسانيان و محل گذر به داخل كشور دارای بيشترين آثار مربوط به اين دوره بوده است .
در عهد ساسانيان سرزمين ايلام را ايالتهای مهرجانقذق با مركزيت سيمره و ماسبذان و مركزيت سيروان تشكيل داده بود كه پس از تصرف مسليمن ،  اعراب آن را سرزمين جبال يا كوهستان ناميدند .
ايالت جبال با مركزيت سيمره جزء حيطه حكومتي بغداد و بصره بوده كه تا نيمه اول قرن چهارم هجری به حيات خود ادامه داده كه احتمالا پس از وقوع زلزله ای به سال 334 هـ . ق براي هميشه از بين رفت و تا دوران قاجاريه اطلاعي از آن در دست نيست كه در اين دوره با ورود حسين قلی خان ابوقداره به منطقه پشتكوه و پسرش به عنوان والی ، بار ديگر اين منطقه رونق گرفت .
استان ايلام از طرف جنوب به خوزستان و كشور عراق از مشرق به لرستان و قسمتی از خوزستان و از شمال به استان كرمانشاه از مغرب به كشور عراق با طول مرزی 425 كيلومتر و در بين 45 درجه و 24 دقيقه و 48 درجه و 10 دقيقه طول شرقی از نصف النهار گرينويچ ، 30 درجه و 58 دقيقه تا 38 درجه و 15 دقيقه عرض شمالي از خط استوا واقع شده است .
مساحت كل استان حدود 19044 كيلومتر مربع كه قسمتهای عمده آن كوهستانی و دارای معادن غنی ، شكارگاههای حفاظت شده ، پوشش گياهی مناسب و جنگل های انبوه مي باشد .
ايلام داری 10 شهرستان به شرح ذيل مي باشد :
ايلام – آبدانان – ایوان –  بدره - چرداول – دره شهر – سیروان – دهلران – ملكشاهی و مهران است و به خاطر زيبايی های طبيعی فراوان به عنوان عروس زاگرس يا سرزمين رنگها نام گرفته است . فصول سال در ايلام چنان به هم آميخته اند كه نقاط گرمسيری و سردسيری و معتدلش در آغوش همديگرند .

به نام خالق سرزمین رنگها


بلندای گردنه رفیع قلاجه آغازین سرزمینی است که نام و اعتبار خود را از کهن ترین تمدنهای ایران زمین بر گرفته است . ایلام خاستگاه مردمانی است که ورق ورق تاریخ دیرپای ایران را تجربه کرده اند اعتبار دیرینه این خاک و بوم در کنار جنگل های انبوه بلوط و بنه و از حرکت و خروش رودهای سیمره و کنجانچم به آن زیبایی مسحور کننده ای بخشیده و پرتوهای روح افزای آفتاب از فراز کوه های قد کشیده کبیر کوه ، مانشت و دینارکوه سرزمین طلوع خورشید را به زیباترین عروس دردانه زاگرس بزرگ تبدیل کرده است.
دره های شگفت ، رودها و آبشارهای طرب انگیز ، غارهای بی نظیر ، کوه های سر به فلک کشیده ، اقلیم های متنوع آب و هوایی ، همجواری دیدنی کوه و دشت ، سادگی هزار رنگ طبیعت وحشی ، صداقت فرهنگ و هنر و چشم اندازهای بدیع ، ایلام سرزمین رنگ ها را به شاهکار خلقت ایران تبدیل کرده است . استان ایلام همچون ستاره ای تابناک بر آسمان تاریخ و فرهنگ ایران زمین میدرخشد و آثار تاریخی بسیار فراوان بجا مانده از تمدن گذشته حکایت از ریشه دار بودن تاریخ و فرهنگ این دیار در قرنهای گذشته دارد به راستی دیار ایلامیان که از هزاره های قبل از میلاد تا کنون به صلابت قلاقیران بوده است و آوازه مردان و زنان سخت کوش و حماسه ساز آن در بزم و رزم دهل و سرنا شنیده می شود به عنوان استانی مهمان نواز پذیرایی گردشگران و دوستداران خویش است .
آری ایلام قاب دیدگان هر بیننده ای را می نوازد و دهان هر گردشگری را به شگفتی و حیرت وا می دارد .
اینک ای دوستدار زیبایی ها ایلامیان خونگرم ، با سفره های گشوده صفا و صمیمیت و یکرنگی میزبان حضور سبز شما هستند تا با آنان نان و نمکی تازه کنید و با دیدن شگفتیهای سرزمین رنگ ها و ناشناخته ها گردشگری لحظاتی به یاد ماندنی را در این استان مهمان دیدگانشان باشید.